ហេតុអ្វីបានជារាសីចិនមានសត្វ 12?

ចម្លើយខ្លី

សត្វទាំងដប់ពីរ ត្រូវគ្នានឹងមែកផែនដីទាំងដប់ពីរ ដែលជាប្រព័ន្ធរាប់បុរាណរបស់ចិន។ មែកទាំងនេះ ត្រូវបានគេប្រើសម្រាប់រាប់ឆ្នាំ ខែ ថ្ងៃ និងពេលវេលាពីរម៉ោងទាំងដប់ពីរ ក្នុងមួយថ្ងៃ។ យូរៗទៅ មែកនីមួយៗ ត្រូវបានគេផ្គូផ្គងជាមួយសត្វមួយ ហើយសត្វទាំងនោះ ក៏ក្លាយជាមុខមាត់របស់ប្រព័ន្ធនេះ ដែលស្និទ្ធស្នាល និងងាយចងចាំជាង។

មែកផែនដី

មែកទាំងនេះ មានអាយុកាលយូរណាស់មកហើយ៖ យ៉ាងហោចណាស់ ពួកវាចាស់ស្មើនឹងដើមមេឃទាំងដប់ ដែលគេបានប្រើសម្រាប់រាប់ថ្ងៃរួចទៅហើយ ក្នុងរាជវង្ស Shang (ប្រហែល 1600–1050 មុនគ.ស.)។ មែកនីមួយៗ មានពេលវេលាពីរម៉ោងរបស់ខ្លួន ដោយចាប់ផ្ដើមពី zi ដែលជាមែករបស់ជូត ពីម៉ោង 23:00 ដល់ 01:00 ហើយបញ្ចប់ដោយ hai ដែលជាមែករបស់កុរ ពីម៉ោង 21:00 ដល់ 23:00។

នៅពេលមែកទាំងដប់ពីរ ផ្សំជាមួយដើមមេឃទាំងដប់ ពួកវាបង្កើតបានជាវដ្តហុកសិប ដែលគេប្រើសម្រាប់ដាក់ឈ្មោះឆ្នាំ។ ហេតុនេះហើយ ទើបសត្វរាសីនីមួយៗ មានធាតុមួយភ្ជាប់មកជាមួយ ដូចជា មមី ធាតុភ្លើង ឬថោះ ធាតុទឹក ហើយក៏ជាហេតុដែលគូសត្វ និងធាតុដដែល វិលត្រឡប់មកវិញ តែម្ដងក្នុងរយៈពេលហុកសិបឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ។

ផ្កាយឆ្នាំ

ចុះហេតុអ្វីបានជាដប់ពីរ តាំងពីដំបូង? ទ្រឹស្ដីមួយដែលគេពិភាក្សាគ្នាយ៉ាងទូលំទូលាយ ចង្អុលទៅលើមេឃ។ ភពព្រហស្បតិ៍ ចំណាយពេលប្រហែលដប់ពីរឆ្នាំ ដើម្បីធ្វើដំណើរជុំវិញព្រះអាទិត្យ ហើយតារាវិទូចិន បានហៅវាថា ផ្កាយឆ្នាំ (Suixing) និងបានប្រើចលនាយឺតៗរបស់វា ដើម្បីកំណត់ឆ្នាំ។ មែកទាំងដប់ពីរ ប្រហែលជាត្រូវបានកែសម្រួលមកពីការសង្កេតទាំងនោះ។ ការលើកឡើងមួយទៀតរបស់អ្នកប្រាជ្ញ ភ្ជាប់មែកទាំងនេះទៅនឹងដំណាក់កាលនៃព្រះចន្ទ។ ទ្រឹស្ដីទាំងពីរនេះ សុទ្ធតែមិនទាន់មានភស្តុតាងបញ្ជាក់ទេ ប៉ុន្តែទាំងពីរបង្ហាញថា លេខដប់ពីរ សមស្របនឹងប្រតិទិនមួយយ៉ាងធម្មជាតិប៉ុណ្ណា៖ ក្នុងមួយឆ្នាំ ក៏មានខែចន្ទគតិប្រហែលដប់ពីរដែរ។

កំណត់ត្រាចាស់ជាងគេ

បុរាណវិទ្យាបង្ហាញថា សត្វទាំងនេះ មានវត្តមានតាំងពីយូរ មុនពេលពួកវារៀបជាបញ្ជីដូចសព្វថ្ងៃ។ បន្ទះឫស្សីពីផ្នូរមួយនៃសម័យ Qin នៅ Shuihudi ក្នុងខេត្ត Hubei ដែលត្រូវបានបិទក្នុងឆ្នាំ 217 មុនគ.ស. ហើយត្រូវបានរកឃើញវិញក្នុងឆ្នាំ 1975 បានកត់ត្រាវដ្តសត្វមួយរួចទៅហើយ ប៉ុន្តែមានសត្វខ្លះខុសគ្នា៖ ក្ដាន់ស្ថិតនៅកន្លែងដែលសព្វថ្ងៃជាមមី ហើយសេះស្ថិតនៅកន្លែងរបស់មមែ។ អត្ថបទដំបូងបង្អស់ដែលនៅសេសសល់ ហើយដាក់ឈ្មោះសត្វទាំងដប់ពីរ ដូចដែលយើងប្រើសព្វថ្ងៃយ៉ាងពិតប្រាកដ គឺសៀវភៅ Lunheng ដែលនិពន្ធដោយអ្នកប្រាជ្ញសម័យរាជវង្ស Han លោក Wang Chong ក្នុងសតវត្សទី 1 គ.ស.។

រឿងព្រេងនៅពីក្រោយលេខនេះ

រឿងនិទានប្រជាប្រិយ ផ្ដល់ចម្លើយសាមញ្ញជាងនេះ៖ ព្រោះមានសត្វដប់ពីរបានមក។ ក្នុងរឿងដែលល្បីជាងគេ ស្ដេចស្ថានសួគ៌ (Jade Emperor) បានរៀបចំការប្រណាំងឆ្លងទន្លេមួយ ហើយសត្វដប់ពីរដំបូងដែលមកដល់ ទទួលបានឆ្នាំមួយរៀងៗខ្លួន។ សូមអាន ការប្រណាំងដ៏ធំនៃរាសីចិន។ ក្នុងកំណែមួយតាមបែបព្រះពុទ្ធសាសនា ព្រះពុទ្ធបានអញ្ជើញសត្វទាំងអស់ ឲ្យមកគាល់ព្រះអង្គ ហើយមានតែសត្វដប់ពីរប៉ុណ្ណោះដែលបានមក។ រឿងទាំងនេះ ជាទីស្រឡាញ់របស់មនុស្សជាច្រើន ប៉ុន្តែវាពន្យល់ពីលំដាប់របស់សត្វ ជាជាងពន្យល់ពីប្រភពដើមពិតប្រាកដនៃប្រព័ន្ធនេះ។

សត្វដប់ពីរ នៅទូទាំងអាស៊ី

វដ្តសត្វដប់ពីរដូចគ្នានេះ ត្រូវបានប្រើនៅកន្លែងជាច្រើន។ នៅកម្ពុជា សត្វទាំងនេះមានឈ្មោះជាភាសាខ្មែរ ចាប់ពីជូត (កណ្ដុរ) រហូតដល់កុរ (ជ្រូក) ហើយឆ្នាំសត្វ ប្ដូរនៅបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ ក្នុងខែមេសា មិនមែននៅចូលឆ្នាំចិនទេ ដូចដែលបានពន្យល់ក្នុងអត្ថបទ ឆ្នាំសត្វខ្មែរ (ស័ក) និង បុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ និងឆ្នាំសត្វ។ ដោយសារចូលឆ្នាំចិន ធ្លាក់នៅខែមករា ឬខែកុម្ភៈ អ្នកដែលកើតនៅដើមឆ្នាំ គួរពិនិត្យសត្វរាសីរបស់ខ្លួន ដោយប្រើកម្មវិធីដែលផ្អែកលើថ្ងៃខែឆ្នាំកំណើត ជាជាងផ្អែកលើឆ្នាំតែមួយមុខ។

ស្វែងរកសត្វរាសី និងធាតុរបស់អ្នក ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានវិនាទី ជាមួយកម្មវិធីពិនិត្យរាសីចិន ឬមើលសត្វរាសីទាំងដប់ពីរ។

សំណួរដែលគេសួរញឹកញាប់

ហេតុអ្វីបានជារាសីចិនមានសត្វ 12?

សត្វទាំងនេះ ត្រូវបានផ្គូផ្គងជាមួយមែកផែនដីទាំងដប់ពីរ ដែលជាប្រព័ន្ធរាប់បុរាណ សម្រាប់ឆ្នាំ ខែ និងម៉ោង។

តើរាសីចិនទាក់ទងនឹងភពព្រហស្បតិ៍ឬទេ?

ទ្រឹស្ដីមួយនិយាយថា មែកទាំងដប់ពីរ កើតចេញពីការសង្កេតភពព្រហស្បតិ៍ ឬផ្កាយឆ្នាំ ដែលចំណាយពេលប្រហែលដប់ពីរឆ្នាំ ដើម្បីវិលជុំវិញព្រះអាទិត្យ។ នេះគ្រាន់តែជាទ្រឹស្ដី មិនមែនជាការពិតដែលត្រូវបានបញ្ជាក់ទេ។

តើកំណត់ត្រាចាស់ជាងគេអំពីសត្វរាសី គឺជាអ្វី?

បន្ទះឫស្សីពី Shuihudi (217 មុនគ.ស.) កត់ត្រាវដ្តសត្វដំបូងមួយ ចំណែកសៀវភៅ Lunheng របស់ Wang Chong (សតវត្សទី 1 គ.ស.) ជាអត្ថបទចាស់ជាងគេ ដែលមានសត្វទាំងដប់ពីរដូចសព្វថ្ងៃ។

ហេតុអ្វីបានជាសត្វរាសីមានធាតុភ្ជាប់មកជាមួយ?

មែកទាំងដប់ពីរ ផ្សំជាមួយដើមមេឃទាំងដប់ បង្កើតបានជាវដ្តហុកសិបឆ្នាំ ដែលផ្ដល់ធាតុមួយ ដល់ឆ្នាំសត្វនីមួយៗ។

ប្រភព និងឯកសារអានបន្ថែម

• Wikipedia: Earthly Branches — មែកទាំងដប់ពីរ ពេលវេលាពីរម៉ោងរបស់ពួកវា និងទ្រឹស្ដីដែលភ្ជាប់ពួកវាទៅនឹងភពព្រហស្បតិ៍ ឬផ្កាយឆ្នាំ។
• Wikipedia: Chinese zodiac — រឿងនិទានប្រជាប្រិយអំពីការប្រណាំងដ៏ធំ និងកំណែផ្សេងៗរបស់វា ព្រមទាំងទំនាក់ទំនងរវាងសត្វរាសី និងមែកផែនដី។
• Wikipedia: Rishu (daybooks) — សៀវភៅថ្ងៃ (daybook) Shuihudi ដែលត្រូវបានរកឃើញក្នុងឆ្នាំ 1975 ពីផ្នូរមួយដែលមានកាលបរិច្ឆេទ 217 មុនគ.ស.។
• StudyCLI: Chinese Zodiac Explained — កត់សម្គាល់ថា បន្ទះឫស្សី Shuihudi (ពីផ្នូរដែលបិទក្នុងឆ្នាំ 217 មុនគ.ស.) កត់ត្រាវដ្តសត្វមួយ ដែលមានក្ដាន់ នៅកន្លែងដែលសព្វថ្ងៃជាមមី។
• Macao Communications Museum: Chinese Zodiac in Postage Stamps — បញ្ជាក់ថា សៀវភៅ Lunheng របស់ Wang Chong ជាអត្ថបទចាស់ជាងគេដែលនៅសេសសល់ ដែលមានរាសីទាំងដប់ពីរដូចសព្វថ្ងៃ។
• Britannica: Chinese zodiac — រាសីចិន ជាការចាត់ថ្នាក់ឆ្នាំ ក្នុងវដ្តដប់ពីរឆ្នាំ ដែលវិលជុំម្ដងហើយម្ដងទៀត។

ការប្រណាំងដ៏ធំ (Great Race) និងរឿងផ្សេងៗទៀតនៅទីនេះ ជារឿងនិទានប្រជាប្រិយ ដែលគេនិទានតៗគ្នាច្រើនបែបខុសៗគ្នា មិនមែនជាព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រទេ។ បុគ្គលិកលក្ខណៈរបស់សត្វរាសីនីមួយៗ ជាជំនឿតាមប្រពៃណី ដែលយើងចែករំលែកសម្រាប់ការស្វែងយល់វប្បធម៌ និងការកម្សាន្ត។